โดยปกติแล้ว นักบินจะใช้เรด้าร์ตรวจสภาพอากาศที่ติดตั้งบนเครื่องบิน (Weather radar) เพื่อตรวจดูกลุ่มเมฆฝนฟ้าคะนองแล้วทำการบินอ้อมหลบให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ อย่างไรก็ตามได้มีรายงานจากนักบินว่า ขณะที่ทำการบินลงสนามในสภาพอากาศที่มีฝนตก ได้มีเสียงดังขึ้นด้านนอกเครื่องบิน แต่อาการของเครื่องบินและอุปกรณ์ทุกอย่างทำงานเป็นไปอย่างปกติ เมื่อทำการลงสนามบินเรียบร้อยแล้ว นักบินได้เดินสำรวจด้านนอกเครื่องบิน พบเพียงรอยไหม้เล็กๆ ที่บริเวณผิวเครื่องบินเท่านั้น มีลักษณะคล้ายดังรูปที่ 3

ถ้ามีพายุฝนฟ้าคะนอง อยู่ในเส้นทางบิน นักบินมีวิธีการ ปฏิบัติอย่างไร

โดยปกติ นักบินจะทำการวางแผนการบินก่อนการขึ้นทำการบินทุกครั้ง โดยจะต้องหลีกเลี่ยงเส้นทางที่มีพายุฝนฟ้าคะนอง แต่หากไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ จะเลือกผ่านในเส้นทางที่มีสภาพอากาศแปรปรวนน้อยที่สุด โดยนักบินต้องเตรียมการทุกด้านให้พร้อม สำหรับการแก้ไขสถานการณ์ต่างๆที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่นการตกหลุมอากาศ เครื่องยนต์ดับ ความเร็วของเครื่องบินลดลงหรือเครื่องบินอยู่ในท่าทางการบินที่ไม่ปกติ (Unusual attitude)ซึ่งกรณีดังกล่าวนักบินทุกคนจะต้องผ่านการฝึกฝนอย่างชำนาญในเครื่องฝึกบินจำลองอย่างสม่ำเสมอทุกๆ 6 เดือน

การเกิดอุบัติเหตุของเครื่องบินมีสาเหตุจากอะไรได้บ้าง

! จากการวิเคราะห์ข้อมูลของการเกิดอุบัติเหตุส่วนมากและทฤษฎีของการเกิดอุบัติเหตุ แล้วพบว่าการเกิดอุบัติเหตุทาง เครื่องบิน มีโอกาสเกิดขึ้นได้น้อยมาก เนื่องจากจะต้องเกิดจากหลายปัจจัยมาประกอบรวมกัน แล้วในที่สุดแล้วนักบินไม่สามารถแก้ไขได้ ปัจจัยเหล่านี้ ได้แก่ ความบกพร่องของอุปกรณ์ในเครื่องบิน สภาพอากาศที่เลวร้าย ข้อบกพร่องของขั้นตอนปฏิบัติการบิน ความผิดพลาดของนักบิน ช่างซ่อมบำรุงและเจ้าหน้าที่ควบคุมการจราจรทางอากาศ ฯลฯ ซึ่งปัจจัยข้อทั้งหมดนี้ ได้ถูกอธิบายไว้ตามทฤษฎีของ ศาสตราจารย์ James Reason นักจิตวิทยาชาวอังกฤษ ที่ว่าแต่ละปัจจัยเปรียบเสมือน แผ่นเนยแข็ง (Swiss Cheese) แต่ละแผ่น ข้อผิดพลาดของแต่ละปัจจัย เปรียบเสมือนรูที่กระจายอยู่ทั่วแผ่นเนยแข็งเมื่อนำแผ่นเนยแข็งหลายๆแผ่น (หลายๆปัจจัย) มาเรียงซ้อนกันแล้วเกิดรูที่ตรงกันทุกแผ่น เปรียบเสมือนว่ามีข้อผิดพลาดของทุกปัจจัยพร้อมกันแล้วทำให้เกิดอุบัติเหตุ ซึ่งโอกาสนี้จะเกิดขึ้นได้น้อยมากดังนั้นวิธีการป้องกันอุบัติเหตุคือ จัดการไม่ให้เกิดข้อผิดพลาดขึ้นมาพร้อมๆกัน ซึ่งมาตรการการป้องกันนี้ จะได้มาจากผลการสืบสวน อากาศยานเกิดอุบัติเหตุ (Accident Investigation) ที่มีวิธีการที่ถูกต้อง ไม่ใช่เพื่อหาคนผิด หรือกล่าวโทษใคร แต่เป็นการหาข้อผิดพลาด เพื่อที่จะเรียนรู้และป้องกันไม่ไห้เกิดความผิดพลาดแบบเดิมๆซ้ำอีก

กัปตันสินนภ เทพรักษา